Ο Δημήτρης Γεωργαλάς, ηθοποιός και σκηνοθέτης, παραχώρησε συνέντευξη στο All4fun με αφορμή την επανάληψη της επιτυχημένης παράστασης της «Μήδειας» του Ευριπίδη σε δική του σκηνοθεσία στο πλήρως ανακαινισμένο Μπάγκειον.
Τι πραγματεύεται η παράστασή σας και τι πρόκειται να δούμε πάνω στη σκηνή;
Η παράσταση πραγματεύεται αναμετρήσεις. Τις αναμετρήσεις της γυναίκας με την αγάπη, τη φιλία, την εξουσία, τον έρωτα, την μητρότητα και το θείο. Αυτό συμβαίνει στη σκηνή με τον απαιτούμενο υπερβατικό χαρακτήρα που υπάρχει σε όλες τις αρχαίες τραγωδίες, και μας υποδεικνύεται με στόχο να πάει στην αρχετυπική ρίζα των σχέσεων του ανθρώπου, στα μύχια της ψυχής του. Η Μήδεια σύμβολο της γυναικείας φύσης- εντέλει της ίδιας της φύσης-σύμβολο του βάρβαρου θεού Έρωτα, σύμβολο, τέλος, ενός αρχέγονου πολιτισμού, ο οποίος είναι κοντά στην εποχή πριν τον πολιτισμό, θα αναμετρηθεί με τα «καθεστώτα» και, πριν πετάξει μακριά, θα αφήσει το σημάδι της, αδιάσειστη απάντηση για τη δύναμη που έχει το ένστικτο απέναντι στη λογική και το συμφέρον.
Γιατί θα πρότεινες σε κάποιον να δει το έργο σας;
Η πρόταση δεν αφορά τόσο το έργο «μας», αφορά το ίδιο το Έργο. Είναι ένα έργο πάνω από μας, πάνω από κάθε εποχή, γι’ αυτό μπορεί πάντα να μιλάει για κάθε εποχή και να επηρεάζει τη σκέψη μας. Εμείς αυτό που κάναμε είναι ότι προσπαθήσαμε πάλι από την αρχή να μπούμε στον κόσμο του, να το ερμηνεύσουμε με τον δικό μας τρόπο, με τη δική μας εσωτερικότητα. Είναι μια ειλικρινής προσέγγιση, με στόχο την κατανόηση του συγγραφέα, κι ίσως προτείνει έναν τρόπο να φέρει τον Ευριπίδη στο εδώ και το τώρα, το δικό μας. Προτείνω αυτό το έργο γιατί πάντα πρέπει να βλέπουμε αυτά τα έργα, πάντα μιλούν κατευθείαν μέσα στην ψυχή μας. Η παράσταση έχει μια μορφή τελετής, αρχέγονης, και η τελετή ως φόρμα, έχει την ικανότητα να είναι διεισδυτική.
Μίλησέ μας για το πώς προσέγγισες το έργο και για τη διαχρονική του αξία.
Η ανθρώπινη φύση, οι αξίες που μας περιβάλλουν, δεν αλλάζουν στο βάθος τους. Ο άνθρωπος και η φύση, οι δύο αιώνιοι φίλοι και ταυτόχρονα εχθροί, όσο και να μεταλλάσσονται, είναι πάντα ένα και το αυτό, μέσα στο χρόνο, κι αυτό εκφράστηκε με αξεπέραστο τρόπο στην αρχαία ελληνική τραγωδία. Αυτά τα κείμενα προξενούν φόβο και δέος. Μόνο έτσι μπορείς να τα προσεγγίσεις. Προτείνεις κάτι και μετά το εξετάζεις πάλι και πάλι μέχρι να δεις πόσο αντέχει, πόσο το ίδιο το κείμενο δεν στο γελοιοποιεί. Προσωπικά γοητεύομαι από συμβολισμούς στο θέατρο και από αληθινές σχέσεις. Αυτοί είναι οι δύο άξονες στους οποίους κινήθηκα. Οι συμβολισμοί μου εξασφαλίζουν ένα έμμεσο και γρήγορο μήνυμα και η εξώθηση των σχέσεων στα άκρα μου έδειξαν πόσο αυτό το έργο έβαλε τα θεμέλια για το πολύ μεταγενέστερο ψυχολογικό θέατρο.
Μίλησέ μας για το πώς βίωσες τη συνεργασία σου με τους υπόλοιπους συντελεστές της παράστασης;
Ήταν μια σπουδαία εμπειρία. Όλοι οι ηθοποιοί συντονίστηκαν σε έναν τρόπο κι ο καθένας με τη δικιά του προσωπικότητα τον ανέδειξε μέσα στην παράσταση. Ο ρεαλισμός (όσο επιτρέπεται αυτός ο όρος) είναι σε συνεχή αντίστιξη με την ποίηση κι αυτό θέλει μια εγρήγορση και ετοιμότητα από την σκηνή. Εγώ χάραξα μια τροχιά και όλοι κατέθεσαν μέσα στο συγκεκριμένο πλαίσιο. Νομίζω πως επικοινωνήσαμε πολύ απλά και ουσιαστικά, έτσι όπως το είχα ονειρευτεί και χαίρομαι που κατάφερα να τους πείσω για αυτό που είχα στο μυαλό μου. Εκεί είναι όλο το στοίχημα. Αν δεν καταφέρεις να πείσεις τους ηθοποιούς σου γι’ αυτό που έχεις συλλάβει, κάτι δεν έχεις κάνει καλά. Αυτή είναι και η μεγάλη ευθύνη του ανθρώπου που αποφασίζει να σκηνοθετήσει.
Πόσο σημαντική θεωρείς για σένα αυτή τη δουλειά και ποιες είναι οι προσδοκίες σου συνολικά από τη συγκεκριμένη;
Η συναναστροφή με τον Ευριπίδη είναι ένα μάθημα ζωής, ανεξάντλητο. Η ιστορία της Μήδειας ξεκίνησε πριν τρία χρόνια στο Εθνικό θέατρο της Χάγης. Από τότε, είτε ενεργά είτε μέσα μου, δεν έπαψε να με απασχολεί και να ανοίγει συνεχώς νέες προοπτικές, να ξεδιπλώνει νέα νοήματα, έτσι που πια πιστεύω ότι κείμενα σαν αυτό είναι πάντα μεγαλύτερα από ένα ανθρώπινο μυαλό. Είναι πλασμένα για πολλά μυαλά, για πολλά είδη σκέψης και για απεριόριστες αναγνώσεις. Το να σου δοθεί μια τέτοια ευκαιρία, γιατί θεωρώ ότι η Μήδεια ήρθε και με βρήκε μέσα από την ανακοίνωση του φεστιβάλ της Ολλανδίας, είναι θείο δώρο. Έτσι το βλέπω. Ωρίμασε την κρίση μου, με εξέλιξε σκηνοθετικά και με διεύρυνε σαν ένα μακρινό ταξίδι. Εύχομαι να μπορώ να βρίσκω μέσα από σπουδαία έργα τον τρόπο να λέω αυτά που έχω μέσα μου.
Της Θεοδώρας Μπαρουτάκη, 1/9/2020
