Η Νατάσα Σφενδυλάκη πρωταγωνιστεί στην παράσταση «Το Πόδι της Χήνας» που παίζεται στο Από Μηχανής Θέατρο σε σκηνοθεσία Ζωής Μυλωνά. Μια παράσταση που φωτίζει με αιχμηρό τρόπο την εργασιακή εξουθένωση, την ανασφάλεια και την αίσθηση αδιεξόδου που διαπερνά τη σύγχρονη καθημερινότητα.
Με έντονο το προσωπικό της στίγμα αλλά και με την ειλικρίνεια που την χαρακτηρίζει, αναδεικνύει μέσα από τη συζήτησή μας τη βία που μπορεί να κρύβεται πίσω από “κανονικοποιημένες” συνθήκες αλλά και την αναγκαιότητα ή και, την δυσκολία της αντίστασης.
Η ίδια, μάλιστα, δεν διστάζει να τοποθετηθεί, συνδέοντας τον ρόλο της με ευρύτερα κοινωνικά ζητήματα και υπενθυμίζοντας ότι το θέατρο, ακόμη και μέσα στις αντιφάσεις του, παραμένει ένας ζωντανός χώρος ερωτημάτων, αμφισβήτησης και, τελικά, πιθανής χειραφέτησης.
Οι χαρακτήρες του έργου βιώνουν ένα «ατελείωτο διάλειμμα» που μοιάζει σχεδόν δυστοπικό. Τι συμβολίζει για εσένα αυτή η συνθήκη;
Την κυριαρχία του καπιταλισμού πάνω στον άνθρωπο.
Είναι σαν μια ανώτερη δύναμη να αποφασίζει για σένα τα πάντα. Αν σήμερα θα μπορείς να ζήσεις ή όχι, αν θα αναπνεύσεις και πόσο, αν θα σου φτάνουν τα χρήματά σου, που με τόσο κόπο βγάζεις, για να φας ή θα δημιουργήσουν μία κρίση που δεν θα σου φτάνουν ούτε για το σούπερ μάρκετ. Η λογική του: «αν σε χρειάζομαι πρέπει να μπορώ να σε βρω πάντα», «μου ανήκει ο χρόνος σου, γιατί από εμένα βγάζεις το ψωμί σου». Είναι αυτή η ρητορική που ακούμε καθημερινά και είναι πάντα ενάντια στον άνθρωπο. Είναι η συνήθεια στην βία, στην πεποίθηση ότι δεν έχεις δύναμη να αλλάξεις τίποτα, ότι είσαι μόνος, αδύναμος και μονίμως χρεωμένος.
Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι να υποδυθείς κάποιον που δεν αμφισβητεί το σύστημα που τον καταπιέζει; Αναγνώρισες κομμάτια του εαυτού σου μέσα στον χαρακτήρα που ερμηνεύεις;
Η συνθήκη του έργου είναι ακραία ασφυκτική για εμένα. Εγώ δεν θα άντεχα σε ένα τέτοιο εργασιακό περιβάλλον. Έχω ανάγκη να νιώθω κομμάτι ενός οράματος, να αναπτύσσω σχέσεις συνεργασίας και όχι εργασιακής εξάρτησης. Λέξεις όπως «αφεντικό», «εργοδότης», δεν μου ταιριάζουν, προτιμώ την λέξη «συνεργάτης». Δυστυχώς, άνθρωποι που είδαν την παράστασή μας και εργάζονται σε τέτοια περιβάλλοντα αναγνώρισαν τα μοτίβα και τις σχέσεις. Αυτό, από μια πλευρά, σημαίνει ότι η παράσταση καθρεφτίζει τελικά κάτι πολύ πραγματικό, αλλά από την άλλη στεναχωριέμαι βαθιά που κάποιος πρέπει να αντέξει μια τέτοια συνθήκη, το λιγότερο 8 ώρες την ημέρα.
Εμένα το σώμα μου “κλωτσάει” όταν κάνω μια δουλειά που με καταπιέζει σε πυρηνικό επίπεδο, κάτι αντιδρά έντονα, βγαίνουν τα ψυχοσωματικά, οπότε παίρνω αμέσως το μήνυμα και προσπαθώ να με ακούω. Και επειδή ξέρω ότι λειτουργώ έτσι, φροντίζω να μου δημιουργώ επιλογές, είτε εμβαθύνοντας στο κομμάτι της εκπαίδευσής μου, είτε δημιουργώντας νέες συνεργασίες.
Το έργο μιλά για την αναβολή της ευτυχίας. Σε έχει αγγίξει προσωπικά αυτή η ιδέα;
Η αναβολή της ευτυχίας εμπεριέχει μέσα της μεγάλη ματαίωση. Αναμένεις μέχρι να συμβεί κάτι για να ζήσεις, για να πεις ότι «να τώρα είμαι ευτυχισμένος». Και αν αυτό δεν συμβεί ποτέ; Νομίζω ότι όλοι βιώνουμε ματαιώσεις και αν τις αποδεχθούμε, κάπως μεταβαίνουμε σε ένα επόμενο στάδιο ενηλικίωσης. Έχω βιώσει προσωπικές ματαιώσεις, αλλά βρίσκομαι και σε ένα επάγγελμα που πάμε χέρι-χέρι με την ματαίωση από την πρώτη στιγμή. Νιώθω ότι κάπως έχω μάθει να επιβιώνω από – και μέσα – σε αυτό. Να το αποδέχομαι, να μην το παίρνω σαν προσωπική ήττα και να συνεχίζω.
Υπήρξε κάποιο στοιχείο του ρόλου σου που σε δυσκόλεψε ιδιαίτερα;
Ο ρόλος μου αγωνιά για να μην επιβεβαιωθεί ο μεγαλύτερός της φόβος και κάνει τα πάντα για να προστατευτεί, να προλάβει. Τελικά, όμως, ο φόβος της επιβεβαιώνεται. Αυτή η παραδοχή, ότι «τώρα θα αντιμετωπίσεις τον φόβο σου» είναι κάτι που με ταράζει.
Το έργο μιλά για ανθρώπους που παραμένουν πιστοί σε ένα σύστημα που τους καταπιέζει. Πιστεύεις ότι και ο χώρος του θεάτρου λειτουργεί κάποιες φορές με παρόμοιους μηχανισμούς; Ή μπορεί το θέατρο να λειτουργήσει ως μορφή απελευθέρωσης από τέτοια συστήματα;
Ανήκω στην γενιά που όταν βγήκαμε στην αγορά εργασίας ήταν ήδη όλα διαλυμένα. Μιλάμε για συλλογικές συμβάσεις εργασίας, που μακάρι να επανέλθουν, αλλά εμείς δεν ξέρουμε πως είναι να εργάζεσαι υπό αυτήν την συνθήκη. Βιώσαμε μόνο την απόλυτη επαγγελματική ανασφάλεια, και πια είμαστε κοντά στα 40, είμαστε καταρτισμένοι, με επαγγελματική εμπειρία, έχουμε μάθει να φτιάχνουμε τις δουλειές μόνοι μας – από το μηδέν, έχουμε μάθει να επαναπροσδιοριζόμαστε, να επανεφευρίσκουμε τον εαυτό μας. Μακάρι να βρεθούμε σε μία συνθήκη που να μην χρειάζεται διαρκώς να επαναδιεκδικούμε όσα θα έπρεπε να είναι δεδομένα.
Και επειδή επαγγελματικά κινούμαστε σε διάφορους χώρους, και εκτός θέατρου, υπάρχουν ακόμα εργασιακές σχέσεις, που βασίζονται στον εκφοβισμό, στην εξουσιομανία, που κανείς δεν αναλαμβάνει ευθύνη, κυριαρχεί η ρητορική του τσαμπουκά, του «εγώ κάνω κουμάντο εδώ», αλλά θέλω να ελπίζω η γενιά μου και οι επόμενες γενιές, μπορούμε να αντισταθούμε σε αυτό.
Έχουμε, δυστυχώς, μεγαλώσει με αναπτυγμένα αισθήματα μικροαστικού βολέματος και φόβου, (μείνε και ας μην πληρώνουν καλά.. μείνε και ας μην έχεις ασφάλιση) και όχι με ανεπτυγμένα αισθήματα χειραφέτησης, προστασίας των δικαιωμάτων για εμάς, αλλά και για τους άλλους.
Στο θέατρο έχω επιλέξει να είμαι με ανθρώπους που υπάρχει κοινή επαγγελματική λογική, ηθική και αισθητική.
Το θέατρο μπορεί να φωτίζει, να θέτει ερωτήματα, αλλά μην ξεχνάτε ότι αυτός που βλέπετε πάνω στην σκηνή, μπορεί ακόμα να δούλεψε 2μήνες, πρόβες 6ωρες, απλήρωτος ή να αναγκάζεται να χρηματοδοτήσει την δουλειά του δουλεύοντας αμισθί.
Θέλω να ελπίζω ότι προσπαθούμε όλοι, κάθε μέρα, κάτι να καταφέρουμε να λειτουργήσει με λίγο καλύτερους όρους.
Πώς διαμορφώθηκε η χημεία στην ομάδα ανάμεσα σε ηθοποιούς και σκηνοθέτιδα; Τι κρατάς περισσότερο από αυτή τη συνεργασία;
Με την ομάδα «Νovus» έχω συνεργαστεί ξανά και ξανά, είμαι πολύ χαρούμενη που με επιλέγουν στις δουλειές τους, υπάρχει πάντα αποδοχή, κατανόηση, δεν χρειάζεται κάνεις να αποδείξει κάτι, υπάρχει ισοτιμία, ηρεμία, στόχος, χιούμορ, αισθητική, συνεργασία με υπέροχους ανθρώπους, κοινά ερωτήματα, ανάγκη για εξερεύνηση σε νέες φόρμες στη δραματουργία. Μέσα σε αυτήν την ομάδα είσαι ένας ολοκληρωμένος καλλιτέχνης που εξερευνάς όλες τις πτυχές του θεάτρου ως φαινόμενο.
Η Ζωή Μυλωνά, που σκηνοθετεί αυτήν την δουλειά, είναι πάντα στοχοπροσηλωμένη, ειλικρινής, ξεκάθαρη, απίστευτα ταλαντούχα και με εμπιστοσύνη στο σύνολο των συνεργατών.
Και το σύνολο αυτό, που νιώθει αυτήν την εμπιστοσύνη και την ελευθερία, κάνει πάντα μια δουλειά ξεχωριστή!
Πέρα από τους ηθοποιούς και την Ζωή, υπάρχει ο Σπύρος, ο Δήμος, η Ευδοξία, ο Γιώργος, η Άρτεμις, η Αναστασία, η Ελίνα, η Μελίνα, η Αγγελική, ο Χρήστος, που, χωρίς αυτούς, χωρίς την αισθητική τους, την ματιά τους, την σκέψη τους, την εμπειρία και τις γνώσεις τους, δεν θα είχαμε φτάσει σήμερα εδώ, με τόση ηρεμία, τόση σιγουριά και τόση χαρά.
Το θέατρο είναι ομάδα. Εκεί κρύβεται όλη η χαρά, στην ανταλλαγή, την αποδοχή, την εμπιστοσύνη στον άλλον.
Αν ο χαρακτήρας σου έβγαινε ξαφνικά από το έργο και έμπαινε στη δική σου καθημερινότητα, ποιο είναι το πρώτο πράγμα που θα τον συμβούλευες να κάνει για να σωθεί;
Να παραιτηθεί. Να μην φοβάται πια. Να στραφεί στον εαυτό με διάθεση ενδοσκόπησης και όχι ατομικισμού. Αλλά, κυρίως, να εμπλακεί σε συλλογικότητες και να πιστέψει ότι τα πράγματα μπορούν να γίνουν και αλλιώς.
Θυμάσαι μια στιγμή στην πορεία σου που σου επιβεβαίωσε ότι το θέατρο είναι ο δρόμος σου;
Δεν αναρωτήθηκα ποτέ για αυτό. Ήταν το μόνο πράγμα για το οποίο ήμουν απόλυτα σίγουρη, σταθερή, χωρίς ποτέ να το αμφισβητήσω. Ήταν μονόδρομος, ήταν ανάγκη, είναι ο φυσικός μου τόπος, είναι ο κόσμος που αγαπώ, είναι αυτό που τροφοδοτεί την ζωή, γιατί μου έχει δώσει εργαλεία να παρατηρώ τον κόσμο και μετά αυτό να το κάνω τέχνη.
Μέσα από όλα όσα έχεις πραγματοποιήσει ως τώρα στο θέατρο, τι είναι αυτό που σε κρατά δημιουργικά «ζωντανή»; Ποιοι είναι οι στόχοι σου για τη συνέχεια;
Οι συναντήσεις με ανθρώπους με όραμα και αισθητική, με ηθική και φαντασία. Θέλω και άλλες τέτοιες συναντήσεις, δεν θα χορτάσω ποτέ να εμπνέομαι από τους άλλους,
αυτός είναι ο στόχος!
Της Δώρας Μπαρουτάκη, 20/4/2026
Περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση ΕΔΩ
