Ίσως σήμερα, φέτος, εν έτη 2021 να ‘πρεπει να αντισταθούμε στις επετείους νεοφιλελεύθεροφολκλορικής αισθητικής, που εκτός των άλλων, φέρνουν αυτόματα δυσάρεστες μνήμες –ι διαίτερα ανησυχητικό και μόνο το γεγονός ότι τις φέρνουν!
Με όλους τους πολιτιστικούς και εκπαιδευτικούς χώρους κλειστούς (θεατρα, κινηματρογράφους, μουσικές σκηνές, πανεπιστήμια, σχολές χορού, δραματικές σχολές κλπ) πλην των αρχαιολογικών, που άνοιξαν για να υποδεχτούν τους επίσημους καλεσμένους της επετείου «200 χρόνια από την επανάσταση», ίσως να ναι η στιγμή να κάνουμε μια άτυπη «επέτειο» θεάτρου.
Η αλήθεια είναι ότι ποτέ δεν κατάλαβα την ουσιαστική ανάγκη μέρους της καλλιτεχνικής και θεατρικής κοινότητας να συμμετάσχει στους εορτασμούς για τα 200 χρόνια από το 1821 με παραστάσεις και δράσεις και δη τώρα, σε μια περίοδο που η οποιαδήποτε δραστηριότητα του πολίτη για την αγωγή της ψυχής του είναι απαγορευμένη, με τον συνεχή φόβο της αρρώστιας και του θανάτου ως νέα κανονικότητα σκέψης και με μία κυβέρνηση αμείλικτα αλαζονική και αδιάφορη για τα ουσιαστικά (την υγεία των πολιτών της ας πούμε, αρχικά) απόλυτα κατασταλτική (με όλους τους τρόπους, ευθαρσώς και κεκαλυμμένα) και με αισθητική, όσον αφορά στην επικοινωνιακή της πολιτική, στα όρια (ή και όχι) του φαιδρού.
Μπορεί όμως να αδικώ τις όποιες παραστάσεις και δράσεις έγιναν/γίνονται/θα γίνουν, γιατί μπορεί όντως να σχολίασαν κάτι στο τώρα με αφορμή το τότε ή να πρότειναν μία νέα πρόσληψη αναφορικά με το ηρωικό 1821 και με την ελληνική μας ταυτότητα. Δεν είδα. Δεν ξέρω.
Αυτό που ξέρω είναι πως μπήκε η άνοιξη και πως πλησιάζει η 27η Μαρτίου, Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου όπως καθιερώθηκε το 1962 από το Διεθνές Ινστιτούτο Θεάτρου.
Γιορτάζεται κάθε χρόνο με την επιλογή μιας διεθνώς αναγνωρισμένης προσωπικότητας του θεάτρου από μία χώρα-μέλος, να γράφει ένα μήνυμα, μια σκέψη για το θέατρο που είθισται να διαβάζεται σε κάθε θέατρο πριν από την παράσταση. Μηνύματα γραμμένα από πολλές και σημαντικές προσωπικότητες.
Αυτήν τη στιγμή λοιπόν σε αυτήν επιβεβλημένη παύση υπό την οποία τελεί το θέατρο – και με τη γνώση του πόσο ισχυρή μπορεί να είναι μια παύση θεατρικά ούσα γεμάτη – ίσως είναι η στιγμή να γιορτάσουμε το θέατρο, να «γιορτάσουμε» την θεατρική παύση, γεμίζοντάς τη με κάποια από τα μηνύματα που ως τώρα έχουν γραφτεί.
Μηνύματα που αφορούν το θέατρο, την κοινωνία, τις κρίσεις, τους ανθρώπους, τους καλλιτέχνες, τους ηθοποιούς, την συμβολή/επιρροή της τεχνολογίας στο θέατρο, τις υπόλοιπες και νεότερες virtual τέχνες και την δική τους συμβολή/επιρροή στη θεατρική πραγματικότητα.
Μα κυρίως μηνύματα που μιλάνε για τη σχέση μεταξύ καλλιτέχνη και θεατή, για τη συνομιλία τους, για τη ζωντανή επικοινωνία τους σε αυτό το (χιλιοειπωμένο και χιλιοζητούμενο) εδώ και τώρα.
Για αυτή τη συνάντηση ενός ανθρώπου που αφηγείται μια ιστορία κι ενός άλλου ανθρώπου που με προσωπική βούληση και κόπο/κόστος έ ρ χ ε τ α ι όλος μάτια και αυτιά ν’ ακούσει την ιστορία, ν’ αντιδράσει και με τον τρόπο του, να συμμετάσχει και να εξελίξει αυτόν τον άτυπο, μα τόσο ζωτικό και από αιώνες αναγκαίο, για την υγιή λειτουργία της κοινωνίας, διάλογο.
Κάθε μέρα λοιπόν, έως το Σάββατο 27 Μαρτίου, ένα μήνυμα για το θέατρο από το φιλόξενο σε ιδέες και ανθρώπους θεατρικό πόρταλ του All4fun.
Άνοιξη 2021 <αρχ. άνοιξις άνοιγμα, διανοιξη < ανοίγω
ΑΝΑΤΟΛΙ ΒΑΣΙΛΙΕΦ – ΜΗΝΥΜΑ 2016
Χρειαζόμαστε το θέατρο; Αναρωτιούνται χιλιάδες επαγγελματίες του χώρου απογοητευμένοι από το θέατρο και εκατομμύρια άνθρωποι που κουράστηκαν απ’ αυτό.
Τι το χρειαζόμαστε; Σε μια περίοδο που η θεατρική σκηνή είναι τόσο ασήμαντη σε σύγκριση με τις αυθεντικές τραγωδίες της αληθινής ζωής που παίζονται στις πλατείες των πόλεων και σε κάθε κομμάτι γης της χώρας.
Τι σημαίνει για μας;
Χρυσοποίκιλτα θεωρεία και εξώστες, βελούδινες πολυθρόνες, βρώμικα παρασκήνια, λαμπερές φωνές ηθοποιών ή και το αντίθετο, κάτι που μπορεί να μοιάζει φαινομενικά διαφορετικό: μαύρα κουτιά, λεκιασμένα με λάσπη και αίμα, μαζί με ένα σωρό από φανατισμένα γυμνά κορμιά μέσα.
Τι είναι ικανό να μας πει;
Τα πάντα!
Το θέατρο μπορεί να μας πει τα πάντα.
Πώς οι θεοί κατοικούν στον ουρανό και πως οι φυλακισμένοι εξοντώνονται σε ξεχασμένες υπόγειες σπηλιές και πως το πάθος μπορεί να μας ανυψώσει, και πως η αγάπη να καταστρέψει, και πως κανένας δε χρειάζεται έναν καλό άνθρωπο σ’ αυτόν τον κόσμο, και πως η απάτη βασιλεύει και πως οι άνθρωποι ζουν σε διαμερίσματα ενώ τα παιδιά βολοδέρνουν στα προσφυγικά στρατόπεδα, και πως όλοι πρέπει να επιστρέψουν στην έρημο και πως μέρα με τη μέρα είμαστε αναγκασμένοι να χωρίζουμε από τους αγαπημένους μας, – το θέατρο μπορεί να πει τα πάντα.
Το θέατρο υπήρχε από πάντα και θα παραμείνει για πάντα. Και τώρα τα τελευταία 50 ή 70 χρόνια είναι ιδιαίτερα αναγκαίο. Επειδή αν κοιτάξετε όλη την τέχνη που απευθύνεται στο κοινό μπορείτε να δείτε ότι μόνο το θέατρο μας δίνει – μία λέξη από στόμα σε στόμα, μία ματιά από βλέμμα σε βλέμμα, μία χειρονομία από χέρι σε χέρι, και από σώμα σε σώμα. Δε χρειάζεται κανένα ενδιάμεσο για να λειτουργήσει ανάμεσα στα ανθρώπινα όντα, αποτελεί την πιο διάφανη μορφή φωτός, δεν ανήκει ούτε στον νότο, ούτε στον Βορρά, ούτε στην Ανατολή, ούτε στη Δύση – όχι, είναι η ουσία του ίδιου του φωτός, που λάμπει και από τις τέσσερις γωνιές του κόσμου, αναγνωρίζεται αμέσως από κάθε άνθρωπο, είτε εχθρικό είτε φιλικό προς αυτό.
Αλλά τώρα μπορώ να κοιτάξω καθαρά: το θέατρο έχει τις πόρτες του ορθάνοιχτες. Ελεύθερη είσοδος για όλους και τον καθένα. Στο διάολο τα γκάτζετ και τα κομπιούτερ -πηγαίνετε απλώς στο θέατρο, κάντε κατάληψη στις θέσεις της πλατείας και στους εξώστες, ακούστε τα λόγια και κοιτάξτε τις ζωντανές εικόνες! – είναι το θέατρο μπροστά σας, μην το αμελείτε και μη χάνετε την ευκαιρία να συμμετέχετε σ’ αυτό- είναι μάλλον η πιο πολύτιμη ευκαιρία που μοιραζόμαστε στην μάταιη και γρήγορη ζωή μας.
Χρειαζόμαστε κάθε είδους θεάτρου.
Υπάρχει μόνο ένα θέατρο που σίγουρα δεν χρησιμεύει σε κανέναν – εννοώ το θέατρο των πολιτικών παιχνιδιών, το θέατρο της πολιτικής «ποντικοπαγίδας», το θέατρο των πολιτικών, το μάταιο θέατρο της πολιτικής. Αυτό που σίγουρα δεν χρειαζόμαστε είναι το θέατρο του καθημερινού τρόμου -είτε ατομικού είτε ομαδικού, αυτό που δε χρειαζόμαστε είναι το θέατρο των νεκρών σωρών και του αίματος στους δρόμους και τις πλατείες, στις πρωτεύουσες και στις επαρχίες, ένα ψεύτικο θέατρο συγκρούσεων μεταξύ θρησκευτικών ή εθνικών ομάδων…
Μετάφραση από τα αγγλικά για το Ε.Κ.Δ.Ι.Θ.: Αναστασία Κουμίδου
Πηγή: Ελληνικό Κέντρο του Διεθνούς Ινστιτούτου, https://www.hellastheatre.gr/
Της Δάφνης Λιανάκη, 22/3/2021
