Με αφορμή την παράσταση «Ο γύρος του κόσμου σε 80 μέρες», θελήσαμε να μιλήσουμε με τον αγαπημένο σκηνοθέτη και δημιουργό της παιδικής θεατρικής ομάδας «Μαγικές Σβούρες», Δημήτρη Αδάμη. Τον συναντήσαμε στο θεατρικό του εργαστήρι ένα πρωινό Σαββάτου όπου εδώ και 12 χρόνια μαθαίνει στους μικρούς μας φίλους τον μαγικό χώρο του παιδικού θεάτρου.
Πώς αποφασίσατε να ανεβάσετε το έργο «Ο γύρος του κόσμου σε 80 μέρες»;
Συστήνομαι στις παραστάσεις μου με κλασσική λογοτεχνία, μετά την Αλίκη των θαυμάτων, τον Δον Κιχώτη θα ήταν ενδιαφέρον για τα παιδιά να συναντήσουν τον Φιλέα Φογκ, τον Ιούλιο Βερν. Ο Ιούλιος Βερν ήταν πολύ ενδιαφέρον γιατί μιλούσε για αυτή την εξέλιξη που ζούμε την σημερινή εποχή – έβλεπε στο μέλλον. Μιλούσε για κινούμενα οχήματα, οχήματα που πετάνε, για ουρανοξύστες. Όταν καταπιάνομαι με ένα έργο, διαβάζω όλες τις μεταφράσεις, το πρωτότυπο. Κάνω μια δική μου μετάφραση να πω όπως εγώ βλέπω το έργο. Ήταν η κατάλληλη στιγμή γιατί βλέποντας τις ρουκέτες στον πόλεμο που εκτυλίσσεται, ότι οι ρουκέτες φτιάχτηκαν για καλό σκοπό να πάει ο άνθρωπος στο φεγγάρι. Είναι μια στιγμή που ο τουρισμός έχει εξαπλωθεί τόσο πολύ που να γυρνάς από μέρος σε μέρος χωρίς πραγματική αιτία, απλά επειδή πηγαίνεις. Εδώ ο Βερν μας λέει γιατί το ταξίδι έχει σημασία γιατί πρέπει να γνωρίσεις να μάθεις.
Τι είναι αυτό που κάνει την ιστορία διαχρονική και επίκαιρη σήμερα?
Θεωρώ ότι ένα ταξίδι πάντα είναι επίκαιρο. Ο άνθρωπος δεν θα σταματήσει ποτέ να ταξιδεύει, δεν του φτάνει η γη θέλει να γνωρίσει και άλλους κόσμους. Ο άνθρωπος είναι φτιαγμένος για να εξερευνήσει έξω από την φύση του, έξω από το σύμπαν το δικό του.
Πώς προσεγγίσατε την μεταφορά ενός τόσο γνωστού βιβλίου στη σκηνή;
Είναι ένα τόσο γνωστό βιβλίο που έχει γίνει και ταινία και παράσταση. Είναι εξοικειωμένα τα παιδιά. Τα σημερινά παιδιά με το διαδίκτυο μπορούν να ταξιδέψουν ανά πάσα στιγμή σε οποιοδήποτε μέρος του κόσμου. Εγώ είχα ως αντίπαλο πώς θα μπορούσα να ταξιδέψω τα παιδιά χωρίς αυτά τα μέσα που δεν θα τα είχα στο θέατρο. Το θέατρο ως ζωντανό μέσο δεν θα μπορούσα να χρησιμοποιήσω τόσα πολλά σκηνικά, θα ήταν μια υπερπαραγωγή. Εγώ θεωρώ ότι υπερπαραγωγή είναι ο ηθοποιός, οπότε βασίστηκα στα σώματα των ηθοποιών, βασίστηκα στη φαντασία των παιδιών κι έτσι έγινε η προσέγγιση, όσο αφαιρούσα από την εικόνα μου πάνω στην σκηνή τόσο προσθέτεις στην φαντασία των παιδιών.
Πώς διαχειριστήκατε τις σκηνές δράσεις και τις γρήγορες μεταβάσεις?
Έβαλα τα παιδιά να το φανταστούν. Τα παιδιά βλέπουν ένα τρένο που διαλύεται σε 3 η 4 κομμάτια, είναι πλακάτ και όμως ενθουσιάζονται γιατί πιστεύουν ότι βλέπουν πραγματική μάχη με Ινδιάνους Σιού και γίνεται χαμός. Είναι αυτό που φαντάζονται τα παιδιά στο παιχνίδι τους, παίζουν ακόμα και σήμερα κλέφτες και αστυνόμους, παίζουν τους ινδιάνους. Μπαίνουν σε ρόλους και κανένα παιδί δεν κουβαλάει σκηνικό από πίσω του, τα παιδιά παίζουν, όπως και οι ηθοποιοί.
Πώς δουλέψατε τον ρυθμό της παράστασης αφού το ταξίδι πρέπει να τρέχει;
Αυτός είναι ο ρυθμός όλων των παραστάσεών μου. Για να μιλήσουμε στα σύγχρονα παιδιά, πρέπει ο ρυθμός να είναι γρήγορος αλλά όχι ιλιγγιώδης και θα πρέπει να εναλλάσσεται. Να έχει και στιγμές παύσης που δεν υπάρχει στην ζωή των παιδιών η παύση και είναι σημαντικό αυτό που σας λέω γιατί το ανακάλυψα. Όταν έβαλα για πρώτη φορά σε παράσταση παύση τα παιδιά έμειναν αμίλητα, γιατί δεν το έχουν συνηθίσει, η ζωή τρέχει. Οι γονείς τρέχουν, τα παιδιά τρέχουν, τα αυτοκίνητα τρέχουν. Όλοι τρέχουμε όλη μέρα και ξαφνικά υπάρχει μια παύση στη σκηνή. Εκεί σταματούν οι ηθοποιοί ή μιλάνε αργά ή κάνουν κάτι σε αργή κίνηση. Παίζω με αυτούς τους ρυθμούς γιατί εξιτάρονται τα παιδιά όταν βλέπουν διαφορετικούς ρυθμούς παράστασης. Στα σημερινά παιδιά πρέπει να μιλάμε με ευχάριστη διάθεση και γρήγορο ρυθμό για να τα συνεπάρουμε. Εκεί που πρέπει να τους πούμε κάτι σημαντικό σταματάμε.
Τι θέλατε να τονίσετε περισσότερο, την περιπέτεια ή το ανθρώπινο στοιχείο;
Τόνισα το ανθρώπινο στοιχείο μέσα από την περιπέτεια. Γι’ αυτό βάλαμε την Ιθάκη του Καβάφη στο τέλος, η ζωή για αυτό αξίζει για το ταξίδι. Ο Φογκ λέει δεν έχει σημασία αν θα φτάσεις, τι ώρα θα φτάσεις και στο τέλος ξέχασε ότι έβαλε και στοίχημα. Το στοίχημα ήταν η αφορμή. Ότι ήθελε να ταξιδέψει να γυρίσει τον κόσμο σε 80 μέρες δεν είναι απλό πράγμα. Άρα η ζωή είναι μια περιπέτεια που πρέπει να ζήσουμε.
Πώς καθοδηγήσατε τους ηθοποιούς ώστε να αποδώσουν πολλούς χαρακτήρες και ρόλους πάνω στην σκηνή?
Πριν τους καθοδηγήσω τους επιλέγω. Επιλέγω την ομάδα. Κάποιοι ηθοποιοί έρχονται, φεύγουν. Εδώ και 2 χρόνια έχω και μαθητές από τα εργαστήρια στην ομάδα, παιδιά που τα είχα πρώτη δημοτικού, μεγαλώσανε πήγανε σε δραματικές σχολές και πλέον είναι ηθοποιοί της ομάδας μου. Έχω κώδικα με αυτά τα παιδία, φύγανε 18 χρονών έχουν βγάλει 3 δραματικές σχολές μαζί μου, στο εργαστήρι μας. Το εργαστήρι ανοίγει τους ορίζοντες, δίνει αφορμές στα παιδιά για την τέχνη. Αυτά τα παιδιά έχοντας κάνει τόσο μεγάλη σπουδή πάνω στο θέατρο πάνε σε μια δραματική σχολή, γίνονται επαγγελματίες ηθοποιοί και στην ακρόαση προηγούνται γιατί για μένα είναι σημαντικό να έχεις τον κώδικα, μιλάμε μεταξύ μας με τον κώδικα. Πάντα φροντίζω οι ηθοποιοί να αγαπάνε το παιδικό θέατρο γιατί έχει πολλές ιδιαιτερότητες. Παίζουμε πάντα πρωί και πρέπει να είμαστε στην σκηνή έτοιμοι και δεν είναι εύκολο αυτό. Τους επιλέγω δουλεύουμε μαζί, ανακαλύπτουμε μαζί πριν ολοκληρώσουμε την ιδέα που την έχω ή κάποιος άλλος και να μας παρασύρει μαζί του. Γίνεται με μια κοινή οργάνωση όλο αυτό, έχοντας στο μυαλό μου τον σκελετό της παράστασης και την εμπλουτίζουμε με ιδέες.
Υπάρχει κάποια σκηνή που σας συγκινεί ή σας ενθουσιάζει ιδιαίτερα;
Η τελευταία σκηνή. Είναι το ρεζουμέ του έργου. Όλο το νόημα και γιατί το κάναμε. Η Ιθάκη σου έδωσε το ωραίο ταξίδι και εάν πτωχική την βρεις δεν σε γέλασε το ταξίδι. Γι’ αυτό και δανείστηκα τον Καβάφη, για να έχω επικοινωνία με τον κόσμο, να το καταλάβει μην πω κάτι ποιητικό δικό μου. Όλα είναι αφορμές.
Αν μπορούσατε να ταξιδέψετε σε έναν από τους προορισμούς του έργου ποιον θα διαλέγατε;
Για μένα η Ιαπωνία είναι το όνειρο και δεν το έχω καταφέρει ακόμα, θέλω να το κάνω στο μέλλον. Ταξιδεύω μέσα από τα έργα μου πάρα πολύ. Όταν έκανα τον Νιλς Χόλγκερσον θεωρούσα ότι βρισκόμουν εκεί. Ήρθε μια Ελληνίδα δασκάλα από τη Σουηδία και μου είπε “αισθανόμουν στην παράσταση ότι βρίσκομαι σε ένα χωριό έξω από την Στοκχόλμη”. Θεώρησα ότι είναι πολύ σημαντικό αυτό.
Τι μας θυμίζει ο Φιλέας Φογκ ως χαρακτήρας;
Μας θυμίζει κάτι από όλους μας. Παρόλο που είναι ένας Βρετανός φλεγματικός με αυτή την βρετανική μόρφωση, την παιδεία και το στυλιζάρισμα, είναι ένας από εμάς γιατί είναι ο άνθρωπος που εξερευνά και έχει την ανάγκη που έχουμε όλοι μας την ανάγκη να ψάξουμε, να ταξιδέψουμε, να φύγουμε και ότι τα εμπόδια που μας βάζουν και μας θέλουν τυποποιημένους, δεν συνέβησαν στην Αγγλία του 1872 αλλά συμβαίνουν και στην Αθήνα του 2026, στην Ελλάδα του 2026. Πόσα στεγανά έχουμε γύρω μας και πρέπει ένα παιδί να τα διαγράψει για να προχωρήσει. Ο Φιλέας κουβαλάει κάτι από όλους μας.
Εάν ήσασταν στην θέση του Φιλέα Φογκ θα τολμούσατε το στοίχημα;
Το έχω κάνει ήδη όταν πριν 24 χρόνια με την Δόμνα Ζαφειροπούλου αποφασίσαμε να φτιάξουμε τις Μαγικές Σβούρες και να ταξιδέψουμε μόνοι μας στον χώρο του θεάτρου. Βάλαμε υποθήκες, υποθηκεύσαμε την ίδια μας τη ζωή για να κάνουμε το όνειρό μας πραγματικότητα. Θέλαμε να κάνουμε ένα θέατρο για τα παιδιά που να μην μοιάζει με τα άλλα. Πριν 24 χρόνια ήταν πολύ συγκεκριμένες οι καταστάσεις. Θέλαμε να κάνουμε κάτι άλλο στα παιδιά και βάλαμε ένα στοίχημα με τον εαυτό μας και δεν έχει τελειώσει. Συνεχίζεται το ταξίδι. Με πολύ κόπο και θυσίες συνεχίζεται το ταξίδι.
Τι ρόλο παίζει η μουσική στην αφήγηση της περιπέτειας;
Πριν καν διαβάσω το κάθε έργο ξεκινάω από την μουσική, ψάχνω να βρω το μουσικό περιβάλλον. Με ενδιέφερε τι άκουγε ο Φιλέας Φογκ στα 1872, τι παιζόταν τριγύρω του, τι άρχισε να ακούει εκεί που πηγαίνει. Σπουδαία πράγματα. Ξαφνικά άρχισε να ακούει μουσικές που δεν τις ήξερε, τα άκουγα ταυτόχρονα και εγώ μαζί του. Ταξιδεύω με τη μουσική μαζί και είναι καταπληκτικό ότι η μουσική μπορεί να σε ταξιδέψει. Σου ανοίγει ένα παράθυρο και είσαι εκεί, στην Ινδία, είσαι στην Ιαπωνία, είσαι στην Αμερική που ακούς τα μπάντζο και τις φυσαρμόνικες. Πας εκεί κατευθείαν και θέλω να το μεταφέρω αυτό στα παιδιά και στο κοινό.
Πώς δημιουργήθηκαν τα σκηνικά ώστε να αλλάζουν γρήγορα και να υποστηρίζουν το ταξίδι;
Η ιδέα ήταν να έχουμε ταξιδιωτικά πράγματα που να θυμίζουν το ταξίδι ,για αυτό είναι και τα μπαούλα πάνω στην σκηνή γιατί τότε δεν ταξίδευαν μόνο με βαλίτσες, έπαιρναν και μπαούλα. Η ιδέα επίσης ήταν να δείξουμε στα παιδιά τον χρόνο άρα το ρολόι στο κέντρο .Βάλαμε και τα τεχνικά μέσα. Μου αρέσει να χρησιμοποιώ τα τεχνικά μέσα, βιντεοπροβολές η το 3d mapping.Μου αρέσει να τα χρησιμοποιώ τόσο ώστε να μην ενοχλούν την πραγματικότητα, να μην πιστεύουν τα παιδιά ότι ήρθαν να δουν ταινία, αλλά θέατρο. Αφού όμως έχουμε μια ευκολία να ανοίξει ένα παράθυρο και να βλέπουμε απέξω να περνάει το τρένο τι βλέπει κανείς μέσα από το τρένο έξω από το παράθυρο μπορούμε να το κάνουμε με μια προβολή. Τόσο όμως ώστε να δείχνει η παράσταση χειροποίητη. Αυτή η λέξη με εκφράζει απόλυτα, τόσο χειροποίητη ώστε το παιδί να την φτιάξει στο δωμάτιο του.
Ποια ήταν η βασική έμπνευση για τα κουστούμια;
Η βασική έμπνευση μου ήταν η εποχή. Δεν ήθελα να ξεφύγω από την εποχή. Δεν είχε νόημα να το φέρουμε στο σήμερα. Δεν θα έκανε κανένα ταξίδι ο Φιλέας με αυτό τον τρόπο θα το έκανε αλλιώς, άρα έπρεπε να δώσουμε άλλο ένα στοιχείο πως ντύνονταν οι άνθρωποι εκείνη την εποχή και τι δυσκολίες η ευκολίες τους δίνει εκείνη η εποχή. Οι γυναίκες έχουν καπέλα, έχουν φουρό. Ο Φιλέας είναι κουστουμαρισμένος όταν πάει στην Ινδία συναντά μια γυναίκα με σάρι ,στην Ιαπωνία συναντά κιμονό. Τα παιδιά παίρνουν μια ενδυματολογική άποψη. Δεν το κάνουμε φολκλόρ Θέλω να θυμίζει δεν θα έβαζα ένα αυθεντικό κουστούμι να θυμίζει το κιμονό με απλότητα, όπως θα το κάναμε σε μια σημερινή παράσταση. Σου δείχνω ένα κουστούμι χωρίς να αντιγράφω .Αυτή είναι η σκέψη γιατί αφήνει περιθώρια στην φαντασία. Αυτή είναι η αρχή μας. Εγώ βλέπω τις πρόβες σαν είμαι παιδί,κάθομαι από κάτω και χαίρομαι με αυτά που βλέπω .Οι ηθοποιοί παίζουν για μένα αυτή είναι η χαρά μου αλλά είμαι και ένα παιδί που μπορώ να σηκωθώ και να διορθώσω. Είναι ένα παιχνίδι αυτό.
Του Νίκου Σύρου, 16/2/2026
Πληροφορίες για την παράσταση εδώ
