«Ο Γκροτόφσκι δεν μας άφησε μια μέθοδο· μας άφησε ένα ερώτημα»
– Κύριε Διαμαντή, τι ήταν αυτό, που σας οδήγησε στη δημιουργία ενός τόσο μεγάλου Διεθνούς Συμποσίου αφιερωμένου στον Γιέρζι Γκροτόφσκι;
Ο Γκροτόφσκι δεν υπήρξε για μένα απλώς ένα κεφάλαιο της ιστορίας του θεάτρου. Υπήρξε –και παραμένει– μια ζωντανή εμπειρία. Από πολύ νωρίς, μέσα από τη δουλειά μου με ανθρώπους που συνεργάστηκαν άμεσα μαζί του, αλλά και από τη μακρόχρονη έρευνα που διεξάγω με το Θέατρο Όμμα Στούντιο, κατάλαβα ότι το έργο του δεν «κλείνει». Το Συμπόσιο γεννήθηκε από την ανάγκη να δημιουργηθεί ένας ζωντανός τόπος συνάντησης: θεωρίας και πράξης, μνήμης και παρόντος, έρευνας και εμπειρίας. Όχι ένα μνημόσυνο, αλλά ένας χώρος ενεργού διαλόγου.
– Τι θα συναντήσει πρακτικά ο θεατής ή ο καλλιτέχνης που θα παρακολουθήσει το Συμπόσιο;
Θα συναντήσει κάτι πολύ σπάνιο για τα ελληνικά δεδομένα: ανθρώπους που έζησαν και εργάστηκαν δίπλα στον Γκροτόφσκι, κορυφαίους διεθνείς ερευνητές και καλλιτέχνες, αλλά και εργαστήρια που δεν μεταδίδουν «τεχνικές», παρά εμπειρίες διαδικασίας. Το Συμπόσιο εκτείνεται σε τρεις πόλεις και τέσσερις μεγάλες δράσεις και είναι ανοιχτό και δωρεάν στο κοινό. Αυτό δεν είναι λεπτομέρεια, αλλά συνειδητή πολιτιστική στάση.
– Στη δράση της Αθήνας, στις 25 Ιανουαρίου 2026, στο Θέατρο Αλεξάνδρεια «Βασίλης Βλάχος», θα παρουσιαστεί και το θεατρικό δρώμενο «Ασκητική» του Νίκου Καζαντζάκη. Τι σημαίνει αυτή η παρουσία για εσάς και για το Συμπόσιο;
Η παρουσίαση της «Ασκητικής» δεν είναι ένα παράλληλο καλλιτεχνικό γεγονός, αλλά οργανικό μέρος της ίδιας της έρευνας, που αφορά το έργο του Γκροτόφσκι. Το Θέατρο ΟΜΜΑ Στούντιο δουλεύει πάνω στην «Ασκητική» του Νίκου Καζαντζάκη εδώ και χρόνια, μέσα από μια έρευνα που έχει ως άξονα τη σχέση του θεάτρου με την τελετουργία. Το τελετουργικό αυτό δρώμενο αυτό λειτουργεί ως παραστατικό opus, ως ζωντανή διαδικασία και όχι ως αναπαράσταση. Με αυτή την έννοια συνομιλεί άμεσα με τη σκέψη του Γκροτόφσκι και προσφέρει στο κοινό μια σπάνια βιωματική εμπειρία.
– Ο Γκροτόφσκι συχνά περιγράφεται ως «δύσκολος» ή «ελιτίστικος». Πώς απαντάτε σε αυτό;
Είναι μια μεγάλη παρεξήγηση. Ο Γκροτόφσκι δεν ήταν ελιτίστας· ήταν απαιτητικός. Το έργο του δεν ζητά ειδικές γνώσεις, ζητά παρουσία.
Όποιος έρθει στο Συμπόσιο χωρίς τον φόβο να «καταλάβει», αλλά με διάθεση να βιώσει, θα ανακαλύψει ότι ο Γκροτόφσκι μιλά τελικά για κάτι απολύτως ανθρώπινο: τη συνάντηση.
– Στη σημερινή εποχή της ταχύτητας και της εικόνας, τι νόημα μπορεί να έχει αυτή η ασκητική προσέγγιση;
Ίσως σήμερα να έχει μεγαλύτερο νόημα από ποτέ. Ο Γκροτόφσκι μιλούσε για το θέατρο ως διαδικασία και όχι ως προϊόν. Σε έναν πολιτισμό που λατρεύει το αποτέλεσμα, υπενθυμίζει την αξία της διάρκειας, της σιωπής και της εσωτερικής εργασίας.
– Το Συμπόσιο απευθύνεται μόνο σε επαγγελματίες του θεάτρου;
Όχι. Απευθύνεται και σε κάθε θεατή που αισθάνεται ότι το θέατρο μπορεί να είναι κάτι περισσότερο από ψυχαγωγία. Ο Γκροτόφσκι μιλούσε για το θέατρο ως πράξη συνάντησης — και αυτή τη συνάντηση θέλουμε να προσφέρουμε.
– Αν ο Γκροτόφσκι ζούσε σήμερα και παρακολουθούσε αυτές τις δράσεις, τι πιστεύετε ότι θα σας ρωτούσε;
Ίσως να μη ρωτούσε τίποτα. Ίσως απλώς να μας παρατηρούσε για να δει αν αυτό που κάνουμε είναι ζωντανό. Γιατί ο Γκροτόφσκι δεν μας άφησε μια μέθοδο· μας άφησε μια ευθύνη.
