Eιρήνη Δερμιτζάκη, σύστησέ μας εσένα και το νέο θεατρικό έργο που σκηνοθετείς φέτος;
Γεννήθηκα στην Κρήτη, έζησα εννιά χρόνια στο Λονδίνο και από το 2018 που επέστρεψα στην Ελλάδα δουλεύω στο θέατρο κυρίως στην Αθήνα και στην Κρήτη. Αναφέρω αυτούς τους τρεις σταθμούς, Κρήτη, Λονδίνο και Αθήνα γιατί καθόρισαν και εμένα και το καλλιτεχνικό μου έργο. Σπούδασα υποκριτική αλλά ασχολούμαι κυρίως με τη σκηνοθεσία και τη συγγραφή. Το Ruby Moon είναι ένα έργο που ανεβαίνει πρώτη φορά στην Ελλάδα. Το έγραψε ο Αυστραλός Matt Cameron. Είναι ένα πολύ ιδιαίτερο έργο για αυτό και δέκτηκα να το σκηνοθετήσω. Σπάνια διαβάζω καλά θεατρικά έργα.
Ένα έργο από την Αυστραλία και μια σεζόν αφιερωμένη στο θέατρο της Αυστραλίας από ένα ελληνικό θέατρο. Πώς προέκυψε αυτό;
Η υπεύθυνη του θεάτρου Αγγέλων Βήμα κυρία Μαργαρίτα Δαλαμάγκα – Καλόγηρου είναι ο άνθρωπος κλειδί στο συγκεκριμένο αφιέρωμα. Χρόνια τώρα επιλέγει, μεταφράζει και συστήνει στο ελληνικό κοινό αξιόλογα έργα από το παγκόσμιο ρεπερτόριο, κι έτσι φέτος επέλεξε να μας ταξιδέψει στην εξωτική και αρκετά άγνωστή μας Αυστραλία.
Πόσο ρόλο παίζει η μετάφραση του κειμένου στην σκηνοθετική δουλειά;
Μια κακή μετάφραση μπορεί να καταστρέψει ένα θεατρικό κείμενο. Αν δεν ανακαλυφθούν τα σημεία κλειδιά του κειμένου, ο τρόπος που μιλάνε οι χαρακτήρες και το ύφος του έργου, ένα κείμενο μπορεί να αδικηθεί. Για αυτό και στεναχωριέμαι όταν βλέπω να προσπαθούν σκηνοθέτες και ηθοποιοί να μεταφράσουν κείμενα χωρίς να έχουν την γνώση και την εμπειρία να το κάνουν. Έχουμε μάθει στην Ελλάδα να νομίζουμε ότι μπορούμε να τα κάνουμε όλα μόνοι μας, ή να αναγκαζόμαστε να τα κάνουμε γιατί δεν υπάρχουν χρήματα, για αυτό καμιά φορά επικρατεί η μετριότητα. Για κάποιον λόγο υπάρχουν επαγγελματίες για αυτές τις δουλειές.
Η παράσταση που θα δούμε το Ruby moon έχει κείμενο που αφορά πoιους; πόσο σύγχρονο, επίκαιρο είναι ; πότε γράφτηκε;
Το έργο είναι σύγχρονο, γράφτηκε το 2003. Σε μια επαρχιακή πόλη της Αυστραλίας ένα κοριτσάκι η Ruby φεύγει για να πάει στη γιαγιά του και δεν γυρίζει ποτέ. Οι γονείς προσπαθούν να μάθουν τι συνέβη. Ποιος την είδε τελευταία φορά; Τι ξέρουν οι γείτονες; Ζει; Θα γυρίσει; Πάντα στεναχωριόμουν για τα μικρά παιδιά που χάνονται. Η Μικρή Μαντλίν, ο Άλεξ και τόσα άλλα, πολλές φορές προσφυγάκια ή μεταναστάκια που δεν απασχολούν τόσο την επικαιρότητα όσο τα λευκά παιδιά. Θεωρώ αδιανόητο να βλάπτεις ένα μικρό παιδί. Το Ruby Moon θα έλεγα είναι ένα έργο που μας αφορά όλους, όλες και όλα σαν κοινωνία. Αλλά δεν μιλά μόνο για την εξαφάνιση ενός παιδιού, σε δεύτερο επίπεδο πιστεύω πως μιλάει για τη χαμένη παιδική ηλικία γενικά, πόσο ευάλωτα είναι τα παιδιά και πόσο εύκολα μπορεί κανείς να τα πληγώσει.
Έχεις ταξιδέψει ως την Αυστραλία; Θεωρείς ότι η προσέγγιση μιας τόσο μακρινής χώρας έχει ιδιαίτερες δυσκολίες για τον σκηνοθέτη;
Είμαι τυχερή γιατί έζησα εννέα χρόνια στο Λονδίνο κι από εκεί κατάφερα να ταξιδέψω σε πολλά μέρη του κόσμου. Είναι ζωτικό για μένα να ταξιδεύω κια να γνωρίζω άλλους πολιτισμούς. Μόλις γύρισα μάλιστα από ένα residency για συγγραφείς μετά από ένα ολόκληρο μήνα στην Καταλονία. Δεν έχω όμως βρεθεί στην Αυστραλία. Ένα έργο πάντως δεν έχει να κάνει μόνο με τη χώρα προέλευσης του. Το Ruby Moon διαδραματίζεται στην Αυστραλία αλλά η ιστορία του είναι καθολική. Η αποκωδικοποίηση του έργου έγινε ομαδικά. Αφενός πατήσαμε σε μια καλοδουλεμένη μετάφραση της Μαργαρίτας Καλόγηρου – Δαλαμάγκα, αφετέρου δουλέψαμε συλλογικά με τους ηθοποιούς τον Αλέξανδρο Καναβό και την Αγγελική Παναγιωτοπούλου κι αυτό με βοήθησε πολύ να κατανοήσουμε τον μακρινό κόσμο της Αυστραλίας και να βρούμε συνδέσεις με τη δική μας καθημερινότητα.
Ποιες είναι οι προηγούμενες δουλειές σου;
Σκηνοθέτησα το πρώτο μου έργο Birdphobia το 2015 στο Λονδίνο. Έκτοτε έχω σκηνοθετήσει άλλα έξι έργα σε Αθήνα, Λονδίνο και Κρήτη. Ίσως οι περισσότεροι να με γνωρίζουν από τη συγγραφική μου δουλειά. Έχω εκδώσει επτά βιβλία και έχω γράψει δέκα θεατρικά έργα. Διδάσκω θεατρική γραφή στα εργαστήρια του Εθνικού Θέατρου εδώ και δυο χρόνια. Για μένα η συγγραφή έχει πολλές ομοιότητες με τη σκηνοθεσία. Ιστορίες θέλω να λέω. Άλλοτε με λέξεις κι άλλοτε με εικόνες.
Πότε και πως μπήκε το θέατρο στη ζωή σου;
Κατάγομαι από ένα χωριό της Κρήτης κι έτσι είχα παρά ελάχιστες θεατρικές προσλαμβάνουσες ενόσω μεγάλωνα. Φοιτήτρια πια στην Κοζάνη, μπλέχτηκα με μια θεατρική ομάδα, πήγα για συμπαράσταση σε μια φίλη μου που ντρεπότανε να πάει μόνη της, εκείνη έφυγε, εγώ έμεινα, έπαιξα τον πρώτο μου ρόλο, τη Μάσα στον Γλάρο του Τσέχοφ, βρήκα στο θέατρο μια δεύτερη οικογένεια. Αυτήν την πρώτη αίσθηση προσπαθώ να τη δημιουργήσω στις πρόβες. Δουλεύουμε ομαδικά και σε ένα ασφαλές περιβάλλον, θέλω να ελπίζω για τους ηθοποιούς. Είμαι ευγνώμων που με εμπιστεύτηκαν οι ηθοποιοί της παράστασης, ο Αλέξανδρος και η Αγγελική, νιώθω ότι δημιουργήσαμε ένα μικρό δημιουργικό πυρήνα που μπορεί και ελίσσεται, αυτοσχεδιάζει και εκφράζεται ελεύθερα. Ναι μεν σαν σκηνοθέτης συντονίζω τη διαδικασία της πρόβας, αλλά το τελικό αποτέλεσμα είναι ομαδική δουλειά και οφείλεται κυρίως στη διαθεσιμότητα και το ταλέντο των ηθοποιών.
Ποια θεωρείς τη μεγαλύτερη παθογένεια του ελληνικού θεάτρου;
Την παθογένεια που έχει και η χώρα. Ένα κλειστό κύκλωμα που εμπιστεύεται μόνο τους γνωστούς του και δύσκολα δίνει ευκαιρίες σε νέους ανθρώπους. Για αυτό και χαίρομαι πολύ για την πρόταση που μου έκανε το θέατρο Αγγέλων Βήμα να σκηνοθετήσω ένα τόσο όμορφο έργο. Αλλά είναι κρίμα να κλείσουμε μια τέτοια συζήτηση μιλώντας για παθογένειες. Στην εποχή που επικρατεί ο θυμός και η μιζέρια, που συμβαίνουν γενοκτονίες και χάνουμε κεκτημένα δικαιώματα, είναι ωραίο που ακόμα ονειρευόμαστε και που μπορούμε και κάνουμε θέατρο.
Του Κυριάκου Κουρουτσαβούρη, 20/10/2025
Πληροφορίες για την παράσταση εδώ