«Η Πλεξούδα», το μυθιστόρημα της Λετισιά Κολομπανί, πραγματεύεται την ανθρώπινη εμπειρία ως μια αλυσίδα αόρατων δεσμών. Τρεις διαφορετικές ζωές, σε διαφορετικούς τόπους και συνθήκες, συνδέονται μέσα από την ανάγκη για αξιοπρέπεια, αντοχή και φροντίδα. Το έργο φωτίζει τη γυναικεία διαδρομή όχι ως μεμονωμένη ιστορία, αλλά ως συλλογική μνήμη. Ένα υφαντό από απώλειες, αγώνες και σιωπηλές πράξεις δύναμης που διασχίζουν σύνορα και πολιτισμούς. Είναι ένα έργο για το πώς οι άνθρωποι κρατιούνται όρθιοι ο ένας μέσα στον άλλον, ακόμη κι όταν δεν συναντιούνται ποτέ.
Η θεατρική μεταφορά του βιβλίου ανεβαίνει για πρώτη φορά στη σκηνή του θεάτρου Μεταξουργείο από την σκηνοθέτρια Κυριακή Σπανού. Με αφορμή την παράσταση, συνομιλήσαμε μαζί της για τη σκηνική γραφή, τη διαδικασία της πρόβας και τα νήματα που συγκροτούν αυτόν τον κόσμο επί σκηνής.
Ποια ήταν η πρώτη εικόνα που γεννήθηκε μέσα σου όταν άκουσες τη λέξη “Πλεξούδα”;
Μου ανέφερε το μυθιστόρημα η Γιασεμί Κηλαηδόνη, εγώ δεν το είχα διαβάσει. Η ίδια η λέξη φέρνει μνήμες παιδικές, τότε που τα μαλλιά μας δεν τα αφήναμε ελεύθερα στο σχολείο, αλλά τα πιάναμε αλογοουρές και οι γιαγιάδες μας έκαναν πλεξούδες.
Σε ποιο σημείο του έργου ένιωσες ότι οι τρεις ιστορίες άρχισαν να αναπνέουν σαν ένα ενιαίο σώμα;
Στις στιγμές του πιο μεγάλου πόνου. Όταν η Ινδή βλέπει την πλάτη του παιδιού της κόκκινη από τα χτυπήματα του δασκάλου, η Ιταλίδα μαθαίνει τη χρεωκοπία της επιχείρησης του πατέρα της που είναι στο νοσοκομείο και τέλος όταν η Καναδή δικηγόρος μαθαίνει ότι έχει καρκίνο του μαστού.
- Η παράσταση κουβαλά διαφορετικούς κόσμους. Πώς επέλεξες να αποτυπώσεις τη σιωπή ανάμεσα σε αυτούς τους κόσμους;
H σιωπή ανάμεσα σ’ αυτούς τους κόσμους είναι εκκωφαντική και όπως βλέπουμε γύρω μας εκρήγνυται, από την Ινδία στην Ευρώπη και από την Ευρώπη στον Καναδά ο «μικρός» άνθρωπος αν δεν βγάλει κραυγές μεγάλες συνθλίβεται.
- Τι χρώμα έχει για εσένα η διαδρομή κάθε ηρωίδας;
Το πορτοκαλί της Ινδίας, το γαλάζιο της Ιταλίας και το άσπρο του πάγου της Καναδής, αλλά κυρίως το κόκκινο κάθε γυναίκας, το πάθος της.
- Ποια στιγμή των προβών σε έκανε να σταθείς για λίγο – σαν να σου ζητούσε να την ακούσεις πιο προσεκτικά;
Το φινάλε. Όπως σε κάθε έργο μυθοπλασίας το φινάλε είναι εκεί που φαίνεται αν πέτυχε όλο το ύφος και το πνεύμα της παράστασης. Το φινάλε που εκφράζει τη χαρά, τη συνέργεια και την μοιρασμένη γενναιοδωρία των ηθοποιών και όλης της παράστασης.
- Η «Πλεξούδα» μιλά για γυναίκες που αντιστέκονται. Πώς μεταφράζεται η αντίσταση στο σώμα, στον χώρο, στο βλέμμα;
Οι γυναίκες αντιστέκονται όταν μπορούν να φανταστούν μια διαφορετική πραγματικότητα και να παλέψουν γι’ αυτήν. Η Ινδή αποδρά από τη βάναυση πραγματικότητα των δυνατοτήτων της κάστας της, η Ιταλίδα συγκρούεται με τις συντηρητικές ιδέες της οικογένειας με σύμμαχο το ταλέντο της και τον έρωτα. Η Καναδή αντιστέκεται – όπως λέει στο έργο- με τα όπλα «που η φύση μου έχει δώσει: το θάρρος μου, τη δύναμη, την αποφασιστικότητα, την εξυπνάδα μου, την οικογένεια μου, τα παιδιά μου, τους φίλους μου, τους γιατρούς, τις νοσοκόμες, τους ογκολόγους, τους ακτινολόγους, τους φαρμακοποιούς, στις αποκλειστικές, στους τραπεζοκόμους, τους παρασκευαστές…». Η αντίσταση ξεκινά από την αυτογνωσία ότι πολλές φορές εμείς οι ίδιες κάνουμε διάκριση εναντίον του εαυτού μας.
- Ποιο στοιχείο της σκηνογραφίας λειτουργεί για εσένα ως “άγκυρα” του κόσμου της παράστασης;
Το χειροποίητο πλέγμα της Ολυμπίας Σιδερίδου, που ενώνει και χωρίζει τους κόσμους του έργου.
- Αν οι τρεις ηρωίδες ήταν τρεις διαφορετικοί ρυθμοί, πώς επιτρέπεις στην παράσταση να τους ακούσει όλους χωρίς να χαθεί κανείς;
Σε έναν κόσμο που με επιβάλλει στην ομοιογένεια σκέψης και πράξης, έστω και με το άλλοθι της διαφορετικότητας, οι διαφορετικοί ρυθμοί είναι μια πράξη αντίστασης και ελπίζω ότι αυτός ο ρυθμός της αντίστασης ακούγεται στην παράσταση.
- Πώς δουλεύεις με το φως όταν θέλεις να δείξεις κάτι που δεν μπορεί να ειπωθεί με λόγια;
Όταν φωτίζει την απουσία, τον άδειο χώρο που κάποτε κατοικήθηκε.
- Πώς διαχειρίζεσαι τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στη σκληρότητα της πραγματικότητας και την ανάγκη για ομορφιά στη σκηνή;
Με το ένστικτο και την αισθητική του τι μπορώ να δω πάνω στη σκηνή. Η ωμή σκληρότητα της πραγματικότητας χωρίς φίλτρο στη σκηνή, είναι ένα είδους πορνογραφίας.
Αν μπορούσες να ψιθυρίσεις κάτι σε καθεμία από τις τρεις γυναίκες του έργου, τι θα ήταν;
Ο κίνδυνος και ο φόβος είναι το ψωμί του ανθρώπου για να αναθρέψει κάτι άλλο ευρύτερο μέσα του.
- Αν γινόσουν η φωνή των σημερινών γυναικών σήμερα τι θα διεκδικούσες με πάθος;
Τη μοναδική φωνή και το μοναδικό βλέμμα της κάθε μιας από μας. «Να εμπιστεύεστε τα δικά σας μάτια και το δικό σας αίμα».
- Ποια είναι η δική σου “πλεξούδα”∙ εκείνη που σε συνδέει με την τέχνη, με τους ανθρώπους, με τον κόσμο;
Η πίστη ότι αυτό που αγαπάς όταν μοιράζεται, αυξάνεται.
Της Έλενας Γαζγαλή, Φιλόλογος MSc Δημιουργική γραφή, 25-1-2026
Πληροφορίες για την παράσταση ΕΔΩ
