Το γεγονός ότι η Λούλα Αναγνωστάκη υπήρξε η σημαντικότερη Ελληνίδα θεατρική συγγραφέας και δραματουργός είναι αδιαμφισβήτητο. Και είναι απολύτως λογικό, σχεδόν μια οφειλή και μια ευγνωμοσύνη των ανθρώπων του Θεάτρου, όλη αυτή η θεματική ενότητα “Λούλα Αναγνωστάκη” που λαμβάνει χώρα στο φετινό φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου και πιο συγκεκριμένα στο επίκεντρό του, στις εγκαταστάσεις της οδού Πειραιώς.
Και στα 12 θεατρικά της έργα, από το πρώτο της το 1965 την Τριλογία της πόλης (Η διανυκτέρευση – Η πόλη – Η παρέλαση) έως το τελευταίο της “Σ’ εσάς που με ακούτε”, αποτυπώνεται το κλίμα, το περιβάλλον, η κοινωνία της κάθε εποχής που γράφονται, μέσα από το πολύ προσωπικό και ιδιαίτερα ευαίσθητο βλέμμα της, Η Λούλα Αναγνωστάκη, καταθέτει τις δικές της σκέψεις και προβληματισμούς για την κοινωνία, την ιστορία που διαπερνά την Ελλάδα, μη αφήνοντας κατά μέρος της ψυχολογική διερεύνηση των ηρώων της και των συνθηκών που έζησαν, έδρασαν, έπραξαν ή δεν έπραξαν.. Και αυτό το κλίμα και πνεύμα είναι διάχυτο και σε όλο αυτό το αφιέρωμα της Πειραιώς.
Ο Γιάννης Μόσχος ανέλαβε την αναβίωση της Πόλης (1965), του δεύτερου μέρους από την τριλογία της (αναλυτικά μπορείτε να διαβάσετε εδώ). Γιατί η ΠΟΛΗ, είναι μια από τις μόνιμες συνιστώσες και αναφορές της συγγραφέως, σε όλο της το έργο. Ο τόπος κατοικίας, ζωής, εξέλιξης, η στασιμότητα, το βάλτωμα, λάθη, πάθη, επιθυμίες αγώνες, όλα – τα πάντα συμβαίνουν σε μια ΠΟΛΗ. Μια πόλη, μια πλατεία -σχεδόν πάντα με συντριβάνι – κι ένα παράθυρο-παρατηρητήριο ζωής.
Η Ρούλα Πατεράκη με μια πλειάδα ηθοποιών (“ων ουκ έστι αριθμός” θα λέγαμε), ανέλαβε την μεταφορά του λόγου της Αναγνωστάκη και του συνόλου του έργου της, στήνοντας δύο παραστάσεις, οι οποίες είχαν την μοναδικότητα να παίζονται παράλληλα, με τους ηθοποιούς να μπαινοβγαίνουν από τη μία στην άλλη,. Γιατί δύο ξεχωριστές και γιατί παράλληλα; Προφανώς για να καταδειχτεί αυτή η διττότητα ύφους και ατμόσφαιρας, αυτή η βαθιά κοινωνική και πολιτική ματιά, με την παράλληλη προσωπική κατάδυση στα άδυτα της ψυχής. Παρατηρήσαμε στην Κόκκινη παράσταση, την κοινωνική και πολιτική Λούλα, στην λευκή την πιο προσωπική, την αποστασιοποιημένη, την ιδιαίτερη, την ευαίσθητη. Αυτη η διτόττητα υπάρχει και στο σκηνικό περιβάλλον: ένα μεγάλο τραπέζι προβληματισμού και ¨ζυμώσεων” στην κόκκινη, οι αλυσίιδεςποου δεν βρηκαν κορμί να δέσουν (σαν την ηρωίδα του “Ουρανού Κατακόκκινου”) στη λευκή. Η μία έρχεται να συμπληρώσει την άλλη, και οι δύο μαζί να αποτυπώσουν την προσωπικότητα και το εργο της Λούλας Αναγνωστάκη. Με θαυμάσια αφοσίωση και σεβασμό, όλοι μας οι ηθοποιοί, θα έλεγες το σύνολο του Ελληνικού Θεάτρου με τα κείμενα ανά χείρας , και με θρησκευτική ευλάβεια μας ταξίδεψαν σε όλο το έργο της συγγραφέως, με τη μορφή δραματοποιημένου αναλογίου.
Ανθολόγησαν, διάβασαν, απάγγειλαν, τραγούδησαν. Με ενδιάμεσες, εμβόλιμες αναφορές ηχητικών ντοκουμέντων που αποτυπώνουν το πνεύμα της εποχής του κάθε έργου. Με “ζωντάνεμα” συνεντεύξεων της Λούλας Αναγνωστάκη, που η Χρύσα Καψούλη και η Δήμητρα Χατούπη ενσάρκωσαν επί σκηνής. Τραγούδησαν, χόρεψαν, μουρμούρησαν, ψιθύρισαν, φώναξαν,Εξομολογήθηκαν τα όνειρα των ηρώων τους, τη μοναξιά τους, την απομόνωση η την ενεργή συμμετοχή τους σε όλες τις διαδικασίες της κοινωνίας.Και μας άφησαν αυτή τη γλυκόξινη γεύση, αυτή που αφήνει το έργο της Λούλας Αναγνωστάκη , σαν το γλυκό βύσσινο που μεταφέρεται και αυτό από τη μία παράσταση στην άλλη και αλληλοκερνιούνται.
Και πιο δίπλα σε αυτές τις παραστάσεις τα Δωμάτια Μνήμης της Λούλας Αναγνωστάκη, που ο Μάνος Καρατζογιάννης και ο Γρηγόρης Ιωαννίδης, με τόση αγάπη και αφοσίωση δημιούργησαν.
Κάθε δωμάτιο και ένα έργο της, κάθε δωμάτιο και ένας σκηνικός χώρος που θα μπορούσε εκεί επί τόπου να παιχτεί από τον επισκέπτη, Να νοιώσουμε, να αισθανθούμε Λούλα Αναγνωστάκη, να βάλουμε τα ακουστικά και να αφουγκραστούμε, να μαθητεύσουμε στην ιστορία της και την ιστορία μιας πόλης-χώρας που έμελλε να είναι η πατρίδα μας, να γίνουμε μύστες μια ψυχής και ενός πνεύματος, που είναι δικά μας γνωστά και ταυτόχρονα άγνωστα, κοινά και συνάμα διαφορετικά.. Να τραυματιστούμε, να πονέσουμε,. Να φροντίσουμε και να μας φροντίσουν. Να αγαπήσουμε και να μας αγαπήσουν. Να ηττηθούμε πανηγυρικά και μέσα από την Ήττα μας να αναδειχθούμε περίτρανοι Νικητές. Να περπατήσουμε ανάμεσα στους ήρωες της και να γίνουμε εμείς αυτοί: η Ελισάβετ, η Κάτια. Ο Άγης, ο Άρης, ο Πέτρος, η κόκκινη Ρόζα, η Βασιλική, η Ζωή, η Σοφία…
Πόσο ωραίο πραγματικά θα ήταν, να υπήρχε η δυνατότητα η Κόκκινη και η Λευκή παράσταση του έργου της να συναντιούνται σε αυτά τα δωμάτια και αυτός να ήταν ο σκηνικός χώρος δράσης και θέασης.τους.Γιατί αυτό ακριβώς, είναι που κάνει τη διαφορά. Η αντιμετώπιση του έργου της, όχι μουσειακά και επετειακά και στείρα, αλλά αυτή η ζωντανή επικοινωνία με το σήμερα και τις ανάγκες του, σε μια πικρή-πικρότατη διαπίστωση πως τίποτα δεν έχει αλλάξει όλα αυτά τα χρόνια: ούτε η κοινωνία μας έγινε καλύτερη (ίσα-ίσα…), ούτε ο άνθρωπος ομόρφηνε.
Και αυτή η διαπίστωση, είναι που κάνει τη Λούλα Ανγνωστάκη να παραμένει ανάμεσά μας, και να μας παρατηρεί σε κάποιο από τα σπασμένα παράθυρα του βιομηχανικού χώρου της οδού Πειραιώς, πίσω από τα μαύρα της γυαλιά…
Κώστας Ζήσης 20/6/2018
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΑ “ΔΩΜΑΤΙΑ ΜΝΗΜΗΣ – ΠΕΡΙΠΛΑΝΗΣΗ ΣΤΟΝ ΚΟΣΜΟ ΤΗΣ ΛΟΥΛΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗ” ΕΔΩ
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ ΓΙΑ ΤΟ “ΕΡΓΟΤΑΞΙΟ ΛΟΥΛΑΣ ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗ”
ΚΟΚΚΙΝΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΕΔΩ
ΛΕΥΚΗ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ ΕΔΩ
