Υπάρχουν στιγμές στο θέατρο που δεν μοιάζουν με παράσταση, αλλά με μια σχεδόν μυστική συνάντηση. Σαν να κάθεσαι απέναντι από κάποιον που αποφασίζει, χωρίς θόρυβο, να σου εμπιστευτεί κάτι βαθιά δικό του. Κάπως έτσι βίωσα τη «Σκιά της Μύγας» της Βαλεντίνας Παπαδημητράκη στην ιστορία της οποίας περιγράφεται το αστικό τοπίο που μεταβάλλεται, οι γειτονιές που χάνονται, το εσωτερικό τοπίο των ανθρώπων και της μνήμης τους που σβήνει καθώς ο υπερτουρισμός εξαπλώνεται ραγδαία.
Μέσα σ’αυτό το πλαίσιο, γίναμε αποδέκτες μιας βαθιάς εξομολόγησης όπου το θέμα της μετατροπής ενός σπιτιού σε τουριστικό κατάλυμα αποκτά μια σχεδόν υπαρξιακή διάσταση. Δεν πρόκειται απλώς για μια πρακτική επιλογή ή μια οικονομική διευθέτηση. Είναι μια πράξη αποκόλλησης. Πώς αποφασίζει κανείς να παραδώσει έναν χώρο που υπήρξε φορέας ζωής, μνήμης, καθημερινότητας – έναν χώρο που έχει απορροφήσει φωνές, σιωπές, απουσίες – σε μια διαδοχή περαστικών σωμάτων; Το σπίτι παύει να είναι καταφύγιο και γίνεται σκηνικό. Και κάπου εκεί, η έννοια της οικειότητας διαρρηγνύεται.
Το κείμενο κινείται σε χαμηλούς τόνους με την Σοφία Λιάκου, να ερμηνεύει μόνη – όχι τόσο επί σκηνής, όσο επί της ουσίας δίπλα μας, κινούμενη ανάμεσά μας – “ένα μονόπρακτο για δύο ηθοποιούς σ΄ένα καφενείο” – στην προκειμένη περίπτωση, στο φουαγιέ του Κέντρου Έρευνας Μεικτών Παραστατικών Τεχνών ΡΕΚΤΙΦΙΕ. Η παρουσία της στο έργο δεν στηρίζεται σε εξωτερικές εκφραστικές υπερβολές, αλλά σε μια βαθιά εσωτερικότητα. Οι μικρές μετατοπίσεις της φωνής, οι παύσεις, ακόμη και οι στιγμές σιωπής, αποκτούν ιδιαίτερη σημασία και δημιουργούν μια αίσθηση αυθεντικής ανθρώπινης επαφής. Υπάρχει κάτι εύθραυστο και ταυτόχρονα πολύ αληθινό στον τρόπο με τον οποίο κατοικεί τον λόγο.
Και ύστερα είναι ο χώρος. Ένας χώρος που δεν σε αφήνει να κρυφτείς μέσα στο σκοτάδι της πλατείας, αλλά σε κρατά παρόντα, εκτεθειμένο σχεδόν, μέσα στη θεατρική στιγμή. Η εγγύτητα δημιουργεί μια παράξενη οικειότητα, σαν να μην υπάρχει σαφές όριο ανάμεσα στη σκηνή και τη ζωή. Σε έναν τέτοιο τόπο, κάθε βλέμμα αποκτά βάρος, κάθε ανάσα γίνεται αντιληπτή και κάθε γουλιά από το κρασί που μας προσφέρθηκε μας κάνει συνοδοιπόρους – συνταξιδευτές στη ζωή της ηρωίδας. Και η ίδια η ιδέα του «σπιτιού» επαναδιαπραγματεύεται μπροστά μας: τι σημαίνει να ανήκεις σε έναν χώρο και τι σημαίνει να τον αποχωρίζεσαι;
Ο σκηνοθέτης Τάσος Καρακύκλας, ο οποίος συμμετέχει βουβά στον ρόλο του καφετζή, επιλέγει συνειδητά τη λιτότητα. Αντί να επιβαρύνει το έργο με σκηνικές επιδείξεις, αφήνει τον λόγο της Παπαδημητράκη να αναπνεύσει και την ερμηνεία της Σοφίας Λιάκου να αναπτυχθεί οργανικά. Αυτή η διακριτική σκηνοθετική γραμμή δίνει στην παράσταση έναν τόνο στοχαστικό και ουσιαστικό, όπου η ένταση γεννιέται από το εσωτερικό τοπίο του χαρακτήρα και όχι από εξωτερικά μέσα.
Μέσα στη σκηνογραφία συμπεριληφθήκαμε κι εμείς οι θεατές – συμμέτοχοι κι εξομολόγοι της ηρωίδας ενώ το ηχοτοπίο διανθιζόταν από τα διερχόμενα αυτοκίνητα της λεωφόρου και τα μουσικά κομμάτια του Φώτη Σιώτα άφηναν εσκεμμένα χώρο για σκέψη και συγκίνηση.
Τα λόγια της ηρωίδας στο τέλος του έργου – με μια διάθεση απωθημένου – δεν έλεγαν να με εγκαταλείψουν:
“Ήθελα μόνο να φύγω. Για λίγο. Να μπω στο παραμύθι […..] Νοστάλγησα την εποχή που τα τηλέφωνα είχαν καλώδιο, που τα σπίτια είχαν συσκευή αυτόματου τηλεφωνητή και τ’αυτοκίνητα κασετόφωνο. Θέλω να κλείσω όλα τα κλιματιστικά και ν’ ανοίξω τα παράθυρα. Κι ας μπούνε μύγες, ας μπούνε μέλισσες – μήπως και φέρουν την άνοιξη, ας μπούνε σαμιαμίδια μήπως και φέρουν λίγη καλή τύχη. Πεθύμησα να ξαπλώσω και να κοιμηθώ ήρεμη, έστω για ένα βράδυ, να νιώσω πως είναι όλα στη θέση τους, πως δεν είναι όλα λάθος.
[….] Κουράστηκα. Θέλω να πάω σπίτι μου.”
«Η Σκιά της Μύγας» βασίζεται στην ουσία του θεάτρου: τον λόγο, την παρουσία και τη ζωντανή συνάντηση με τον θεατή. Και ακριβώς γι’ αυτό, η εμπειρία που σου αφήνει είναι βαθιά κι ανοίγει έναν μικρό, σιωπηλό διάλογο μέσα σου.
Της Δώρας Μπαρουτάκη, 23/3/2026
Πληροφορίες για την παράσταση θα βρείτε ΕΔΩ
